Η σημασία του γάμου: τι συμβολίζουν οι βέρες, τα στέφανα και το κοινό ποτήριο

Insights · Η σημασία του γάμου

Ο γάμος είναι από τους πιο παλιούς θεσμούς του ανθρώπου: δύο άνθρωποι αποφασίζουν να μοιραστούν τη ζωή τους. Στον ορθόδοξο γάμο, αυτή η απόφαση δεν λέγεται με όρκους. Λέγεται με σύμβολα.

Σε αυτό το άρθρο γράφουμε για τη σημασία του γάμου και για το τι σημαίνει κάθε σύμβολο του μυστηρίου: οι βέρες, τα στέφανα, το κοινό ποτήριο, ο χορός του Ησαΐα, ο κουμπάρος, το ρύζι και τα κουφέτα. Τη σειρά του μυστηρίου, βήμα βήμα, θα τη βρείτε στον οδηγό μας για τον ορθόδοξο γάμο. Εδώ μένουμε στο νόημα.

Περιεχόμενα (10)

1. Τι σημαίνει ο γάμος
2. Ένα μυστήριο χωρίς όρκους
3. Οι βέρες και ο αρραβώνας
4. Τα στέφανα
5. Το κοινό ποτήριο
6. Ο χορός του Ησαΐα
7. Ο κουμπάρος ή η κουμπάρα
8. Ρύζι, κουφέτα και ευχές
9. Γιατί τα σύμβολα μετρούν και στις φωτογραφίες
10. Συχνές ερωτήσεις για τη σημασία του γάμου

Τι σημαίνει ο γάμος

Στην καρδιά κάθε γάμου βρίσκονται η αγάπη και η συντροφικότητα. Ο γάμος δένει δύο ανθρώπους ώστε να μοιράζονται τη ζωή τους από κοντά και να στηρίζει ο ένας τον άλλον στα πάνω και στα κάτω της. Είναι μια συνεργασία που πατά στον σεβασμό, στην κατανόηση και στην εμπιστοσύνη.

Σε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα, ο γάμος προσφέρει κάτι σταθερό: ένα «μαζί» που δεν εξαρτάται από τη διάθεση της μέρας. Δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρξουν δυσκολίες. Σημαίνει ότι θα τις αντιμετωπίσετε ως ομάδα, με ανοιχτή κουβέντα και με συμβιβασμούς. Και ο γάμος δεν αγγίζει μόνο το ζευγάρι: ενώνει δύο οικογένειες και δύο παρέες, που από εκείνη τη μέρα έχουν κάτι κοινό να γιορτάζουν.

Ένα μυστήριο χωρίς όρκους

Όσοι έχουν δει γάμους μόνο σε ταινίες περιμένουν το «I do». Στον ορθόδοξο γάμο το ζευγάρι δεν λέει όρκους. Η ένωση εκφράζεται με κινήσεις και αντικείμενα που έχουν το καθένα τη δική του σημασία, και γι’ αυτό σχεδόν κάθε στιγμή του μυστηρίου είναι και μια εικόνα.

Το μυστήριο έχει δύο μέρη: τον αρραβώνα, με τις βέρες, και το στεφάνωμα. Σε όλη τη διάρκειά του, δίπλα στο ζευγάρι καίνε οι λαμπάδες, σύμβολο του φωτός που συνοδεύει τη νέα τους ζωή.

Οι βέρες και ο αρραβώνας

Ο αρραβώνας είναι η δέσμευση, η υπόσχεση ότι οι δύο ανήκουν πια ο ένας στον άλλον. Ο ιερέας ευλογεί τις βέρες και τις φορά στο δεξί χέρι του ζευγαριού, το χέρι της ευλογίας. Μετά ο κουμπάρος τις αλλάζει τρεις φορές ανάμεσά τους, στο όνομα της Αγίας Τριάδας.

Η αλλαγή έχει κι ένα πιο ανθρώπινο νόημα: ό,τι λείπει από τον έναν το συμπληρώνει ο άλλος. Η βέρα, ένας κύκλος χωρίς αρχή και τέλος, θυμίζει ότι η αγάπη αυτή δεν έχει ημερομηνία λήξης. Σε πολλά ζευγάρια, οι βέρες περιμένουν από το πρωί σε ένα κουτάκι, όπως στον γάμο του Άγγελου και της Κατερίνας, όπου περίμεναν στο βελούδινο κουτί τους (η ιστορία τους).

Τα στέφανα

Τα στέφανα είναι το πιο αναγνωρίσιμο σύμβολο του ελληνικού γάμου. Είναι δύο, ενωμένα με μια κορδέλα, και δείχνουν ότι από εδώ και πέρα οι δύο ζωές είναι δεμένες. Ο ιερέας στεφανώνει το ζευγάρι και ο κουμπάρος αλλάζει τα στέφανα τρεις φορές πάνω από τα κεφάλια τους.

Παραδοσιακά, το στεφάνωμα έχει δύο νοήματα. Το ζευγάρι γίνεται «βασιλιάς και βασίλισσα» του δικού του σπιτιού, με την τιμή αλλά και την ευθύνη που αυτό έχει. Και τα στέφανα θυμίζουν τη θυσία: την αγάπη που δίνει χωρίς να μετρά. Μετά τον γάμο, πολλά ζευγάρια φυλάνε τα στέφανα σε μια στεφανοθήκη στο σπίτι τους.

Το κοινό ποτήριο

Ο ιερέας δίνει στο ζευγάρι να πιει κρασί από το ίδιο ποτήριο. Η κίνηση θυμίζει τον γάμο στην Κανά, όπου το νερό έγινε κρασί, και συμβολίζει ότι από εδώ και πέρα θα μοιράζονται τα πάντα: τις χαρές και τις λύπες, το γλυκό και το πικρό της ζωής. Δεν είναι Θεία Κοινωνία, αλλά ευλογημένο κρασί.

Ο χορός του Ησαΐα

Κρατώντας το Ευαγγέλιο, ο ιερέας οδηγεί το ζευγάρι τρεις φορές γύρω από το τραπέζι, με τον κουμπάρο να ακολουθεί κρατώντας την κορδέλα των στεφάνων. Το όνομα έρχεται από τον ύμνο «Ησαΐα χόρευε» που ψάλλεται εκείνη την ώρα.

Είναι τα πρώτα κοινά βήματα του ζευγαριού ως παντρεμένοι. Ο κύκλος συμβολίζει την αιωνιότητα, και το ότι ο ιερέας οδηγεί δείχνει ότι το ζευγάρι δεν περπατά μόνο του. Σε πολλά μέρη, οι καλεσμένοι ρίχνουν ρύζι ή κουφέτα την ώρα του χορού, αν το επιτρέπει ο ναός.

Ο κουμπάρος ή η κουμπάρα

Ο κουμπάρος δεν είναι απλώς ένας μάρτυρας. Είναι ο πνευματικός συνοδός του ζευγαριού: αλλάζει τις βέρες και τα στέφανα και ακολουθεί στον χορό του Ησαΐα. Γι’ αυτό πρέπει να είναι ορθόδοξος χριστιανός. Συνήθως είναι ένας πολύ δικός σας άνθρωπος, και η σχέση με την οικογένειά σας συνεχίζεται για χρόνια μετά τον γάμο.

Ρύζι, κουφέτα και ευχές

Στην έξοδο από την εκκλησία, οι καλεσμένοι ραίνουν το ζευγάρι με ρύζι, συχνά μαζί με ροδοπέταλα. Το ρύζι είναι ευχή να «ριζώσουν» και να έχουν αφθονία στη ζωή τους. Ο Άγγελος και η Κατερίνα βγήκαν από τον ναό μέσα σε μια βροχή από ρύζι (η ιστορία τους), και τον Βασίλη και την Ιφιγένεια τους έραναν με ρύζι στην έξοδο (η ιστορία τους).

Τα κουφέτα είναι ζαχαρωμένα αμύγδαλα, σε μονό αριθμό, που μοιράζονται στους καλεσμένους μαζί με τις ευχές. Ο μονός αριθμός δεν διαιρείται, όπως το ζευγάρι, και το αμύγδαλο κάτω από τη ζάχαρη θυμίζει ότι η ζωή έχει και πικρό και γλυκό. Αν ψάχνετε λόγια για την κάρτα, δείτε τις ευχές για γάμο.

Γιατί τα σύμβολα μετρούν και στις φωτογραφίες

Όταν ξέρετε τι σημαίνει κάθε κίνηση, τη ζείτε διαφορετικά, και αυτό φαίνεται. Οι πιο συγκινητικές φωτογραφίες του μυστηρίου είναι συνήθως οι πιο απλές: τα χέρια την ώρα που αλλάζουν οι βέρες, τα στέφανα πάνω από τα κεφάλια σας, ένα βλέμμα στον χορό του Ησαΐα. Γι’ αυτό, στο μυστήριο, ο φωτογράφος μένει διακριτικός και κοντά στις στιγμές που μετρούν, όσο το επιτρέπει ο κάθε ναός.

Αν παντρεύεστε με πολιτικό γάμο, το νόημα της απόφασης είναι το ίδιο, και η τελετή έχει τη δική της απλότητα: δείτε τον οδηγό για τον πολιτικό γάμο. Για τα έγγραφα του θρησκευτικού γάμου, δείτε την άδεια γάμου.